Pustjens
Melkveebedrijf
Naam: Jakob Pustjens
Elke ochtend om half vier, als de dauw nog als een sluier over het land hangt, begint Jakob Pustjens aan zijn vaste ritueel. Hij trekt zijn laarzen aan en loopt naar het weiland, waar zijn Jersey-koeien al op hem wachten. Tegen de tijd dat alle ‘dames’ zijn gemolken, de melkinstallatie weer blinkt en de dieren weer grazen op een vers stuk grasland, zit het eerste deel van zijn werkdag erop.
“Dan smeer ik de boterhammen voor de kinderen en breng ik hen naar school. Ik vind het heerlijk om vroeg op te staan. Niemand die me stoort. Terwijl ik met de dieren bezig ben, overdenk ik de dag en maak ik mijn planning.”
We zijn aan de Colusdijk, aan de rand van het Weerterbos, waar je nog onbelemmerd tot aan de horizon kunt kijken. Jakob kent er elke vierkante meter. Hij groeide op met modder aan zijn laarzen en de geur van vers gras in zijn neus. De liefde voor de melkveehouderij - het werken met levende dieren - kreeg hij mee van zijn vader Wim. De kennis van het vak gebruikte Jakob in de stal, op het land én in de advieswereld. Als agrarisch adviseur gaf hij lezingen over ‘groen’ boeren, economie en mestwetgeving. “Daarbij draaide het steeds om dezelfde vraag: hoe kan het efficiënter, beter?”
Investeren en groeien
Toen Jakob het bedrijf in 2011 overnam van zijn vader, leek de opdracht vast te staan. Om te kunnen blijven voldoen aan de steeds strenger wordende eisen, moest hij investeren en groeien. Stip op de horizon was een high-input melkveehouderij. “Dat betekent dat je veel gebruikmaakt van krachtvoer, kunstmest en chemie, en de techniek optimaal inzet om je melkkoeien maximaal te laten presteren. Alles is gericht op een zo hoog mogelijke productie en een zo efficiënt mogelijke bedrijfsvoering.”
Op papier zag het er veelbelovend uit, maar in het hoofd van Jakob begon het te wringen. Met het Weerterbos als beschermd achterland realiseerde de melkveehouder zich dat hij nooit klaar zou zijn met investeren. Hij zou altijd in conflict blijven met de natuur.
De echte omslag kwam in 2018, na de geboorte van zijn dochter. “Het besef dat zij misschien wel de volgende eeuw gaat meemaken, zorgde ervoor dat ik anders naar de toekomst ging kijken. Steeds vaker vroeg ik me af: wat voor wereld wil ik mijn kinderen nalaten?”
Meebewegen met de seizoenen
Na een periode van bezinning en verdieping gooide Jakob in 2022 het roer om. Hij volgde zijn hart en ging back to basic. “Boeren mét de natuur méé”, noemt hij het zelf. Het betekent de controle loslaten en meebewegen met de seizoenen. “Dat betekent zo min mogelijk techniek en kunstmatige ingrepen. Bij alles wat ik doe stel ik de vraag: hoe zou dit in de natuur gaan? Dat is mijn kompas. Ik geloof oprecht dat de landbouw pas écht toekomst heeft als we weer leren samenwerken met de natuur.”
Die nieuwe filosofie heeft hij doorgevoerd in zijn hele bedrijf. Zijn Jersey-koeien lopen bijna driehonderd dagen per jaar buiten. In het voorjaar, als het gras weer begint te groeien, brengen zij hun kalveren ter wereld. De kalfjes blijven na de geboorte een of twee dagen bij de moeder. “Net zoals dat gaat in de natuur, waar de waardigheid van het dier vooropstaat.”
Ik geloof oprecht dat de landbouw pas écht toekomst heeft als we weer leren samenwerken met de natuur"
Ook buiten bepaalt de natuur het ritme. Het weiland staat vol klaver en kruiden, samen een uitgebalanceerd rantsoen voor de koeien. Het gras mag ook langer groeien. Doordat er minimaal wordt gemaaid, krijgen insecten, vogels en planten de ruimte. Kunstmest is niet nodig. De koeien krijgen twee keer per dag een vers stuk weiland dat zij al grazend zelf bemesten. “Zo blijft de bodem gezond en weerbaar, precies wat we nodig hebben met het veranderende klimaat.”
Minder input, meer rust
Vanzelf ging de omschakeling niet, bekent Jakob eerlijk. Boeren met de natuur mee vraagt om de juiste motivatie en een gezonde dosis lef. Het betekent dat je moet loslaten en leren accepteren dat niet alles maakbaar is. Regenachtige jaren, tegenvallende productie en onzekerheid: het hoort erbij. “Het verdienmodel is niet langer leidend. Mijn koeien produceren minder melk, maar de marges zijn hoger doordat er nauwelijks investeringen nodig zijn. Geen kunstmest, minder krachtvoer, minder input van buitenaf.”
Boer Jakob produceert een natuurlijk product, op een manier zoals de maatschappij dat graag ziet. De melk van zijn koeien is puur en romig en rijk aan gezonde vetten, eiwitten en mineralen. Een deel daarvan verwerkt hij tot authentieke Gouda Jersey-kaas, die op de boerderij wordt verkocht (meer informatie op www.boerjakob.nl)
De nieuwe manier van boeren heeft Jakob persoonlijk iets heel moois gebracht: rust en ruimte. Meer ruimte voor zijn gezin. Ruimte om burgers te inspireren en mee te nemen in zijn verhaal. En ruimte om kennis op te doen, om samen te werken met natuurorganisaties, overheden en zuivelverwerkers.
Samen optrekken
Volgens Jakob gaat de agrarische sector een mooie toekomst tegemoet als boeren en burgers opnieuw verbinding maken met elkaar én met de natuur. “Ik heb het systeem veranderd en vraag de consument om mee te bewegen. Er is nog veel te winnen. Verspil minder voedsel, wees zuinig op wat je hebt en koop lokaal. Laten we samen aandacht hebben voor onze omgeving. Voor de natuur, voor onze dieren en voor de toekomst van onze kinderen.”
Pustjens
Melkveebedrijf
Colusdijk 8
6031 LC Nederweert
